Voorraadprognose: methoden, formules en tools (2026)

De juiste hoeveelheid voorraad inkopen is een balanceeract. Koop je te weinig in, dan moet je klanten teleurstellen die niet kunnen krijgen waarvoor ze kwamen. Koop je te veel in, dan zit je met hoge voorraadkosten.

Met een voorraadprognose blijf je de vraag voor, zodat je precies hebt wat je nodig hebt, nog voordat je klanten erom vragen. Door verkoopcijfers, seizoenspatronen en marktontwikkelingen te analyseren, maak je je toeleveringsketen proactief in plaats van reactief.

In deze gids lees je hoe je een voorraadprognose maakt, met modellen en software die je kunt gebruiken.

Wat is een voorraadprognose?

Een voorraadprognose is een voorspelling van je toekomstige voorraadbehoefte, op basis van historische verkoopcijfers, seizoenspatronen en marktomstandigheden. Dit heet ook wel vraagvoorspelling. Het doel is om genoeg producten op voorraad te hebben voor de vraag van je klanten, zonder overtollige voorraad en hoge voorraadkosten die je cashflow afremmen.

Een nauwkeurige voorraadprognose staat of valt met betrouwbare data over:

• historische verkoop;
• seizoenspatronen;
• marktomstandigheden;
• activiteiten van concurrenten;
• inkoopkosten.

Gebruik je die data voor je voorraadprognose, dan hoef je niet meer te gokken in je toeleveringsketen.

Voorraadprognose versus voorraadaanvulling

Een voorraadprognose en voorraadaanvulling hangen nauw samen, maar ze hebben een andere functie. Goed voorraadbeheer heeft ze allebei nodig: de prognose voor het beeld van de vraag, en de aanvulling om dat beeld om te zetten in beslissingen over inkoop en verdeling. Samen zorgen ze ervoor dat je bedrijf genoeg voorraad heeft, zonder meer aan te houden dan nodig is.

Voorraadprognose

De voorraadprognose komt eerst. Die voorspelt je toekomstige voorraadbehoefte op basis van historische verkoopcijfers, seizoensinvloeden en andere signalen over de vraag. Een prognose geeft bijvoorbeeld antwoord op deze vragen:

• Hoe groot is de verwachte vraag volgende week, volgende maand of volgend seizoen?
• Bij welke producten verandert de vraag waarschijnlijk door seizoensinvloeden, trends, acties of marktontwikkelingen?
• Waar kunnen voorraadtekorten of overtollige voorraad ontstaan als de vraag verandert?

Voorraadaanvulling

De aanvulling volgt daarna. Op basis van de prognose, je huidige voorraad en je voorraadbeleid bepaal je wanneer je opnieuw bestelt, hoeveel je bestelt en waar de voorraad naartoe gaat. De aanvulling geeft antwoord op deze vragen:

• Wanneer plaats je de volgende bestelling of overboeking?
• Hoeveel voorraad moet elke locatie krijgen?
• Welke inkooporders of overboekingen zijn nodig om de voorraad binnen de streefwaarden te houden?

Waarom is een voorraadprognose belangrijk voor bedrijven?

Zo helpt een nauwkeurige voorraadprognose je bedrijf:

• Minder verspilling. Een voorraadprognose laat zien wanneer de vraag naar bepaalde producten stijgt of daalt. Zo is de kans kleiner dat je oude, onverkochte producten moet weggooien.
• Meer besparen. Elk overbodig product kost geld om op te slaan, zeker als het groot of volumineus is. Door de juiste producten op het juiste moment in de juiste hoeveelheid te bestellen, verlaag je de kosten van te veel voorraad van producten waar weinig vraag naar is.
• Een gezondere cashflow. In een onderzoek uit 2025 onder 500 gevestigde Shopify-ondernemers zei 43% van de bedrijven in de categorie Huis en tuin in het eerste jaar moeite te hebben met hun cashflow, door volumineuze voorraad, hoge inkoopkosten en seizoensschommelingen in de vraag. Met een betere voorraadplanning maak je geld vrij dat anders vastzit in overtollige voorraad.
• Tevredenere klanten. Wilde je ooit een shirt kopen en bleek jouw maat uitverkocht? Dan weet je hoe waardevol het is om populaire producten op voorraad te hebben als je klanten ze willen.
• Betere relaties met leveranciers. Met een nauwkeurigere prognose plaats je voorspelbaardere bestellingen en krijgen leveranciers beter zicht op wat je nodig hebt.
• Minder voorraadtekorten. Elke keer dat een populair product niet op voorraad is, loop je omzet mis. Als je de toekomstige vraag voorspelt en weet wanneer je moet bijbestellen, is de kans kleiner dat een product op is juist als de vraag het hoogst is.

“We weten precies wat we nodig hebben op basis van echte verkoopcijfers. Zo zetten we geen geld vast in overtollige voorraad en missen we geen verkopen door voorraadtekorten.” Tyler Angelos, CEO, Angelus Direct

5 soorten voorraadprognoses

Er zijn verschillende manieren om te voorspellen hoeveel voorraad je nodig hebt:

1. Trendprognose

Een trendprognose voorspelt koopgedrag op basis van hoe de vraag naar een product in het verleden schommelde. Je gebruikt historische verkoopcijfers en marktanalyse om de toekomstige vraag te voorspellen.

‘In aanloop naar de feestdagen kijk ik naar wat ik de vorige keer heb verkocht. Of het nu Pasen, Moederdag, Kerst of Valentijnsdag is: ik kijk hoeveel hartvormige dozen ik vorig jaar op Shopify heb verkocht.’ Jonathan Grahm, eigenaar van Compartes Chocolate, in een aflevering van Shopify Masters

Er zijn twee soorten trendprognoses:

• Langetermijnprognose. Ook wel macrotrends genoemd. Deze methode kijkt naar brede ontwikkelingen, zoals maatschappelijke of culturele verschuivingen die het koopgedrag van je klanten beïnvloeden. Seizoensinvloeden en onverklaarbare uitschieters, gebeurtenissen zonder aanwijsbare oorzaak, laat je buiten beschouwing.
• Kortetermijnprognose. Ook wel seizoensprognose genoemd. Deze methode kijkt naar specifieke periodes in het jaar om een prognose te maken voor de komende zes maanden.

Kijk naar je data om te bepalen of een lange- of kortetermijnprognose het best past.

Zijn je producten gevoelig voor brede culturele verschuivingen, zoals de opkomst van biologische producten die de markt voor verpakte snacks verandert? Dan werkt een langetermijnprognose beter.

Schommelt de vraag naar je producten met de tijd van het jaar, zoals de vraag naar luchtbedden voor het zwembad die in de zomer piekt? Leun dan meer op een kortetermijnprognose.

2. Grafische prognose

Een grafische prognose zet historische data in een grafiek om markttrends en verkooppatronen te herkennen. Zo zie je makkelijker seizoenspatronen, pieken in de vraag rond acties en groei of daling op de lange termijn, die in rijen cijfers in een spreadsheet niet opvallen.

Je gebruikt dezelfde data als bij een trendprognose; het enige verschil is dat je die visueel weergeeft. Kies voor deze vorm als je patronen liever in een grafiek ziet dan in rijen cijfers.

3. Kwalitatieve prognose

Heeft je bedrijf te weinig historische data voor een trendprognose, dan levert een kwalitatieve prognose bruikbare inzichten op. In plaats van naar historische verkoopcijfers te kijken, voorspel je de toekomstige vraag met:

• focusgroepen;
• enquêtes;
• marktonderzoek.

Een kwalitatieve prognose is ook nuttig als je je producten flink verandert of een ander bedrijfsmodel kiest. Historische data voorspelt de toekomstige vraag dan niet meer betrouwbaar.

Je kunt een kwalitatieve prognose ook gebruiken als aanvulling op een grafische prognose of trendprognose.

4. Kwantitatieve prognose

Een kwantitatieve prognose voorspelt de toekomstige vraag op basis van cijfers. Je hebt genoeg historische data nodig om betrouwbare patronen te herkennen, zeker als de vraag naar je producten seizoensgebonden is.

Een kwantitatieve prognose kun je op verschillende manieren maken:

Tijdreeksprognose

Deze aanpak gebruikt historische data om seizoenspatronen in kaart te brengen en toekomstige cycli te voorspellen op basis van de tijd van het jaar. Er zijn verschillende technieken:

• Voortschrijdend gemiddelde. Deze methode filtert toevallige uitschieters weg, zodat bredere trends op de lange termijn zichtbaar worden.
• Exponentiële afvlakking. Deze techniek geeft je meest recente verkoopcijfers het meeste gewicht.
• Lineaire regressie. Deze methode legt verbanden tussen variabelen, zoals het effect van een marketingcampagne of prijswijziging op je verkoop door de tijd heen.

Vraaggestuurde prognose

Deze aanpak gebruikt realtime voorraaddata uit je kassasysteem (POS) of vergelijkbare technologie om nauwkeurige prognoses te maken.

5. Causale prognose

Een causale prognose voorspelt de vraag op basis van de gebeurtenissen die de vraag aansturen, in plaats van alleen de verkoop uit het verleden door te trekken. Je kijkt daarbij naar factoren zoals:

• acties en reclame;
• feestdagen en verschuivende seizoensmomenten;
• het weer;
• economische trends;
• voorraadtekorten en andere externe signalen.

Trendmethoden voorspellen wát de vraag wordt. Een causale prognose verklaart wáárom: hoeveel een actie je verkoop beïnvloedt, hoe een late Pasen het moment van aankopen verschuift, of hoe het weer of een economische verandering het verwachte volume beïnvloedt.

Een causale prognose vraagt meestal om een geavanceerdere analyse dan trendmethoden, omdat je bijhoudt hoe specifieke variabelen je verkoop echt beïnvloeden. Gebruik deze aanpak naast trendmethoden, als onderdeel van je totale voorraadprognose.

Hoe bereken je een voorraadprognose?

Voor een voorraadprognose bepaal je eerst een aantal belangrijke voorraadcijfers, zoals je verkoopsnelheid, gemiddelde verkoop, economische bestelgrootte (EOQ), veiligheidsvoorraad, bestelpunten en de vraag tijdens de levertijd. Samen laten die cijfers zien wanneer je moet bijbestellen en hoeveel.

Dit zijn de stappen:

1. Meet verkooptrends

Een verkooptrend laat zien hoe je verkoop door de tijd stijgt of daalt. Je kunt die data analyseren op microniveau (één product over een korte periode, zoals 30 of 90 dagen) of op macroniveau (een reeks producten over een langere periode, zoals de afgelopen 12 maanden) om koopgedrag te begrijpen.

Bereken voor producten met een sterk seizoensgebonden vraag je gemiddelde verkoop per dag op basis van dezelfde of een vergelijkbare periode in eerdere jaren.

Begin met je gemiddelde verkoop per dag over het afgelopen jaar:

Totale verkoop vorig jaar / 365 = gemiddelde verkoop per dag

Let op dagen waarop je verkoop duidelijk boven of onder dat gemiddelde lag.

2. Bereken de vraag tijdens de levertijd

De levertijd is de tijd die een leverancier nodig heeft om een bestelling te leveren. De vraag tijdens de levertijd is het aantal producten dat je op voorraad wilt hebben, zodat je niet zonder zit voordat je volgende bestelling binnenkomt.

De formule voor de vraag tijdens de levertijd is:

Gemiddelde levertijd in dagen × gemiddelde verkoop per dag = vraag tijdens de levertijd

Stel dat een bedrijf in drinkflessen 10 dagen moet wachten op een nieuwe levering en gemiddeld vijf flessen per dag verkoopt. Dan wil het bedrijf 50 drinkflessen op voorraad hebben om de verwachte bestellingen te kunnen leveren.

3. Bereken je veiligheidsvoorraad

Veiligheidsvoorraad is de extra voorraad die je aanhoudt om de kans op een voorraadtekort te verkleinen. Hoeveel veiligheidsvoorraad je aanhoudt, hangt ook af van hoeveel risico je bedrijf wil lopen.

De formule voor de veiligheidsvoorraad is:

(Maximale verkoop per dag × maximale levertijd in dagen) − vraag tijdens de levertijd = veiligheidsvoorraad

Verkocht ons drinkflessenbedrijf vorig jaar maximaal 10 flessen op één dag, en duurde een levering maximaal 15 dagen? Dan is de veiligheidsvoorraad 100 drinkflessen: (10 × 15) − 50 = 100.

4. Stel concrete bestelmomenten vast

Een bestelpunt is het voorraadniveau waarop je een product moet bijbestellen. De formule voor het bestelpunt is:

Vraag tijdens de levertijd + veiligheidsvoorraad = bestelpunt

Heeft het drinkflessenbedrijf een vraag tijdens de levertijd van 50 flessen en een veiligheidsvoorraad van 100, dan bestelt het bij zodra de voorraad op 150 drinkflessen staat.

Groeit je assortiment, dan verkleinen automatische meldingen voor het bestelpunt de kans op fouten door handmatig bijhouden. Doe Beauty doet dat met centrale data in Shopify.

Tools en software voor voorraadprognoses

Software voor voorraadprognoses valt grofweg uiteen in twee groepen, afhankelijk van de omvang en complexiteit van je bedrijf:

• Voor kleine en middelgrote bedrijven. Heb je basisfuncties nodig, zoals meldingen bij een lage voorraad en eenvoudige vraagmonitoring? Kijk dan naar apps in Shopify of losse tools als syncX, Inventory Planner by Sage of Prediko.
• Voor grotere ondernemingen. Bedrijven met een wereldwijde toeleveringsketen of complexe productie hebben geavanceerde ERP-systemen nodig, zoals NetSuite of Microsoft Dynamics 365. Die beheren voorraad op meerdere locaties, scenarioplanning en automatische aanvulling in de hele organisatie.

Het voorraadbeheer in Shopify werkt samen met Sidekick, de AI-assistent die in Shopify is ingebouwd. ‘Ik kan data tussen winkels ophalen en verplaatsen, direct klantcijfers en deelname aan loyaliteitsprogramma's vergelijken en prestatierapporten per week maken’, zegt Jamie Evans, head of e-commerce bij Jaded London.

Best practices voor voorraadprognoses

Een voorraadprognose maken kan lastig zijn. ‘We houden zo weinig mogelijk voorraad aan, maar net genoeg om nooit uitverkocht te raken. En dat is echt ontzettend moeilijk’, zegt Anaita Sarkar, medeoprichter van Hero Packaging, in een interview met Shopify Masters.

Met deze tips maak je je voorraadprognose eenvoudiger en verlaag je mogelijk je voorraadkosten:

• Gebruik vergelijkbare periodes. Vergelijk appels met appels. Maak je een prognose voor het tweede kwartaal en verkocht je bedrijf vorig jaar in het tweede kwartaal 500 stuks? Gebruik dan 500 stuks als basis voor je prognose.
• Kijk naar trends en marketingvariabelen. Ga na of een trend of marketingactiviteit, zoals een actie, de vraag heeft beïnvloed en verwerk dat in je prognose. Liep er bijvoorbeeld vorig jaar een campagne die dit jaar niet terugkomt, dan valt je verkoop misschien lager uit, ook als al het andere gelijk blijft.
• Bekijk alle geplande marketingactiviteiten. Stem af met je marketingteam terwijl je je voorraadprognose maakt. Heb je extra voorraad nodig voor een actie of reclamecampagne?
• Houd rekening met externe factoren. Denk aan seizoensinvloeden, problemen bij leveranciers, economische omstandigheden of marktontwikkelingen die de vraag of de beschikbaarheid van voorraad kunnen beïnvloeden.
• Segmenteer je voorraad. Groepeer producten op bijvoorbeeld verkoopsnelheid, seizoensgevoeligheid of winstgevendheid, zodat je per groep de best passende prognosemethode kiest.
• Leg je aannames vast. Houd bij op welke data en aannames je prognose is gebaseerd, zodat je kunt terugzien wat er veranderde en je prognoses steeds nauwkeuriger worden.
• Stel voortdurend bij. Een prognose is gebaseerd op aannames. Naarmate de werkelijkheid zich aandient en de verkoop binnenkomt, pas je je uitgangspunten aan, zoals de tijd van het jaar, de verkoopcijfers en de vraag tijdens de levertijd.

Shopify POS helpt ook bij nauwkeurige en automatische voorraadprognoses. Ondernemers voorspellen de vraag met voorraadrapporten, die aantallen en het percentage verkochte voorraad per dag bijhouden, en met verkooprapporten voor de winkel, met informatie over kassabestellingen.

‘Het laat ons zien wat er verkoopt, hoe het verkoopt en wanneer het verkoopt. Dat gedetailleerde inzicht is heel belangrijk.’ Mario Toscano, manager technologie en innovatie, Bathu